Kısa cevap: Türkiye'de bir akademik dergi için üç ana yol vardır: ücretsiz ulusal altyapı DergiPark, kendi sunucunuza kurduğunuz açık kaynak OJS ve altyapıyı sağlayıcının işlettiği yönetilen ticari sistemler (Dijider, yönetilen OJS hizmetleri ve benzerleri). Bütçeniz çok sınırlıysa DergiPark güçlü bir başlangıçtır; teknik ekibiniz varsa OJS mantıklıdır; kendi alan adınızda yayın yapmak ve tek muhatapla çalışmak istiyorsanız yönetilen sistemlere bakın.
Şeffaflık notu: Bu yazı, yönetilen sistemlerden birini sunan Dijider tarafından yazıldı. Yine de her seçeneğin güçlü yanlarını yazdık, çünkü derginize uymayan bir sistem hepimize zaman kaybettirir.
Üç yolun karşılaştırması
| Ölçüt | DergiPark | Kendi kurulumunuz (OJS) | Yönetilen sistem (ör. Dijider) |
|---|---|---|---|
| Yazılım maliyeti | Ücretsiz | Ücretsiz, açık kaynak | Yıllık abonelik |
| Sunucu, güncelleme, yedek | ULAKBİM | Siz veya hizmet aldığınız firma | Sağlayıcı |
| Dergi adresi | Ortak platform altında | Kendi alan adınız | Kendi alan adınız |
| Özelleştirme | Platformun sınırları içinde | Geniş, teknik bilgi ister | Pakete ve sağlayıcıya bağlı |
| Teknik ekip ihtiyacı | Düşük | Yüksek veya dış hizmet | Düşük |
| Destek | Platform kanalları | Topluluk, PKP veya firma | Sağlayıcı sözleşmesi |
Paket içerikleri ve koşullar değişebilir. Karar vermeden önce her sağlayıcıdan güncel bilgiyi yazılı olarak alın.
DergiPark: ne zaman doğru seçim?
ULAKBİM'in tanımına göre DergiPark 2013'ten beri yürütülen, ücretsiz bir elektronik dergi yönetim ve barındırma sistemidir. Güvenlik, yazılım güncellemeleri ve yedekleme ULAKBİM'in sorumluluğundadır; derginin yönetimi ise editörlerdedir. Belirli şartları sağlayan dergilere DOI hizmeti de verilir.
Bütçesi olmayan ve Türkiye'deki okura odaklanan dergiler için çok güçlü bir seçenektir. Sınırı şudur: dergi, kendi bağımsız adresi yerine ortak bir altyapı üzerinde yer alır ve platformun kararlarına tabidir. Ayrıca DergiPark'ın kendisi bir dizin değildir; burada olmak dizinlerde olmak anlamına gelmez.
OJS: ne zaman doğru seçim?
OJS dünyada en yaygın açık kaynak dergi yazılımlarından biridir. Kodu ve verileri tamamen kontrol etmek istiyorsanız, kurumunuzda teknik ekip varsa veya güvenilir bir bakım firmanız varsa iyi çalışır. Asıl maliyet bakım ve sorumluluktadır. Ayrıntılar OJS rehberimizde.
Yönetilen sistem: ne zaman doğru seçim?
Bu modelde derginin kendi adresi olur, altyapıyı ise sağlayıcı işletir. Şu durumlarda mantıklıdır:
- Sunucu ve güncelleme işiyle uğraşmak istemiyorsanız
- Derginin kendi alan adında ve kendi kimliğiyle görünmesini istiyorsanız
- Birden fazla dergiyi tek merkezden ama ayrı kimliklerle yönetiyorsanız
- Türkçe destek ve sözleşmeli bir muhatap sizin için önemliyse
Dezavantajı nettir: Yıllık bir ücret ödersiniz ve bir sağlayıcıya bağlanırsınız. Bu nedenle sözleşmeden önce verilerinizi nasıl geri alacağınızı mutlaka sorun.
Sağlayıcıya sormanız gereken 8 soru
- Sözleşme biterse makaleler, kullanıcılar ve hakem kayıtları hangi biçimde teslim edilir?
- Alan adı kimin adına kayıtlı olacak?
- Eski arşiv ve eski adresler nasıl taşınır, yönlendirmeleri kim yapar?
- OAI-PMH, Crossref ve DOAJ çıktısı standart mı, ek ücrete mi tabi?
- Yedekleme sıklığı ve geri dönüş süresi nedir?
- Başvuru veya depolama kotası var mı?
- Destek hangi kanaldan, hangi saatlerde verilir?
- Referans dergileri gösterebilir misiniz, editörleriyle görüşebilir miyim?
"Dizine girmeyi garanti ediyoruz" diyen sağlayıcıya temkinli yaklaşın. Dizin kararı bağımsız kurumlara aittir.
DergiPark'tan veya OJS'ten geçiş yapılabilir mi?
Evet, ancak en riskli kısmı eski adreslerin ve üst verilerin korunmasıdır. Yönlendirmeler yapılmazsa eski bağlantılar çalışmaz ve arama görünürlüğü düşer. Platform geçişi planlama rehberi bu riski adım adım ele alıyor.
Sık sorulan sorular
DergiPark gibi siteler neler?
Doğrudan muadili olan, devlet destekli ve ücretsiz başka bir ulusal platform bilmiyoruz. Benzer işlevi yönetilen OJS hizmetleri ve Dijider gibi ticari dergi sistemleri görür. İşlevleri benzer olsa da ücret ve sorumluluk modelleri farklıdır.
DergiPark'a girişi ve makale gönderimini nereden yapacağım?
Yazar veya hakem olarak işleminizi DergiPark'ın resmi sitesinden yaparsınız. Dijider'in DergiPark ile bağlantısı yoktur.
Dijider ne kadar?
Dergi başına yıllık paketler fiyatlar sayfasında yer alır. Birden çok dergi için bize yazabilirsiniz.
Kaynaklar ve editoryal kanıtlar
İnceleyen: Dijider Yayın Kurulu